Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ έκλεισε έναν από τους πιο αιματηρούς κύκλους της σύγχρονης Μέσης Ανατολής.
Όμως για εκατομμύρια Σύρους που ζουν εκτός συνόρων και κυρίως στην Τουρκία το τέλος του πολέμου δεν σημαίνει αυτόματα και επιστροφή στην κανονικότητα.
Αντίθετα, ανοίγει ένα δύσκολο, προσωπικό δίλημμα: επιστροφή ή παραμονή;
Ανάμεσα στην ελπίδα και στον φόβο
Για πολλούς Σύρους πρόσφυγες στην Τουρκία, η είδηση της πολιτικής αλλαγής στη Δαμασκό συνοδεύτηκε από συγκίνηση και προσδοκία. Η σκέψη της επιστροφής στο σπίτι, στο χωριό, στη γειτονιά που άφησαν πίσω τους πριν από χρόνια, παραμένει ζωντανή.
Όμως η πραγματικότητα είναι λιγότερο ρομαντική. Οι ίδιοι αναγνωρίζουν ότι η Συρία που άφησαν δεν υπάρχει πια. Πόλεις κατεστραμμένες, υποδομές ανύπαρκτες, οικονομία σε κατάρρευση και κοινωνικός ιστός βαθιά τραυματισμένος.
Η ζωή που χτίστηκε στην Τουρκία
Για πάνω από μια δεκαετία, η Τουρκία αποτέλεσε το βασικό καταφύγιο για Σύρους που έφευγαν από τον πόλεμο. Στο διάστημα αυτό, πολλοί:
- βρήκαν εργασία, έστω και επισφαλή,
- δημιούργησαν οικογένειες,
- είδαν τα παιδιά τους να πηγαίνουν σχολείο στην τουρκική γλώσσα,
- έφτιαξαν μια νέα καθημερινότητα, έστω δύσκολη.
Η επιστροφή, λοιπόν, δεν σημαίνει μόνο «γυρίζω σπίτι», αλλά και εγκαταλείπω ό,τι κατάφερα να χτίσω στην εξορία.
Οι βασικές προκλήσεις της επιστροφής
Όσοι σκέφτονται σοβαρά να επιστρέψουν στη Συρία αναφέρουν συγκεκριμένα εμπόδια:
- Ασφάλεια: Παρά το τέλος του πολέμου, η σταθερότητα δεν θεωρείται δεδομένη σε όλες τις περιοχές.
- Στέγαση: Πολλά σπίτια έχουν καταστραφεί ή καταληφθεί.
- Εργασία: Η ανεργία είναι εκτεταμένη και οι ευκαιρίες περιορισμένες.
- Διοικητική αβεβαιότητα: Έγγραφα, τίτλοι ιδιοκτησίας, δικαιώματα — όλα επανεξετάζονται σε ένα νέο πολιτικό τοπίο.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί Σύροι δηλώνουν πως, ακόμη κι αν επιστρέψουν, θα το κάνουν δοκιμαστικά, αφήνοντας μέλη της οικογένειας πίσω στην Τουρκία.
Η πίεση της τουρκικής κοινωνίας
Ταυτόχρονα, το κλίμα στην Τουρκία έχει αλλάξει. Η παρουσία εκατομμυρίων προσφύγων έχει γίνει αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης και κοινωνικής κόπωσης. Οι εκκλήσεις για «επιστροφή των Σύρων» έχουν ενταθεί, δημιουργώντας ένα αίσθημα ανασφάλειας σε πολλούς πρόσφυγες.
Έτσι, η επιλογή της επιστροφής δεν είναι πάντα απόλυτα εθελοντική, αλλά συχνά αποτέλεσμα συσσωρευμένης πίεσης.
Οι Σύροι στην Τουρκία επανεξετάζουν την επιστροφή μετά την πτώση του Άσαντ
‘There are many challenges’: Syrians in Turkey consider return after fall of Assad https://t.co/VfDQgpCxs9
— BBC News (World) (@BBCWorld) December 29, 2025
Ένα μέλλον χωρίς εύκολες απαντήσεις
Η πτώση του Άσαντ έκλεισε ένα κεφάλαιο, αλλά άνοιξε πολλά ερωτήματα. Για τους Σύρους της Τουρκίας, το μέλλον δεν γράφεται με συνθήματα, αλλά με δύσκολες αποφάσεις ζωής.
Όπως λένε οι ίδιοι:
«Η επιστροφή είναι όνειρο. Αλλά οι προκλήσεις είναι πολλές».
Και μέχρι αυτές οι προκλήσεις να απαντηθούν, η εξορία έστω και ακούσια παραμένει η πιο ασφαλής επιλογή για χιλιάδες οικογένειες.