Δεν φαίνεται στις εικόνες των δελτίων.
Δεν καταγράφεται στους τίτλους των αγορών την πρώτη στιγμή.
Κι όμως, είναι ήδη εδώ.
Ο πόλεμος ή ακόμη και η απειλή του γύρω από το Ιράν δεν περιορίζεται σε χάρτες και στρατιωτικές κινήσεις.
Απλώνεται αθόρυβα, διαπερνά τις αγορές, διαχέεται στις πρώτες ύλες και καταλήγει εκεί όπου κανείς δεν το περιμένει.
Στο πιάτο του καταναλωτή.
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΥΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Στα Στενά του Ορμούζ, το πέρασμα απ’ όπου κινείται ένα τεράστιο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου, δεν χρειάζεται να πέσει ούτε μία βόμβα για να ξεκινήσει η κρίση.
Αρκεί ή αβεβαιότητα.
Οι τιμές αντιδρούν πριν από τα γεγονότα.
Οι αγορές «προεξοφλούν» τον κίνδυνο.
Και κάπου εκεί ξεκινά η πρώτη μεταφορά κόστους:
• Καύσιμα ακριβαίνουν.
• Μεταφορές επιβαρύνονται.
• Η εφοδιαστική αλυσίδα αρχίζει να τρίζει
Το πρώτο κύμα δεν κάνει θόρυβο.
Αλλά μετακινεί τα πάντα.
ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΥΜΑ: ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ
Εκεί που η κρίση γίνεται πραγματικά επικίνδυνη είναι μακριά από τα δελτία ειδήσεων:
στα εργοστάσια λιπασμάτων.
Η αμμωνία δεν είναι πολιτική είδηση.
Είναι όμως η βάση της παγκόσμιας γεωργίας.
Και εξαρτάται σχεδόν απόλυτα από το φυσικό αέριο.
Όταν η ενέργεια ακριβαίνει:
• Μονάδες παραγωγής περιορίζουν τη λειτουργία τους
• Το κόστος εκτοξεύεται.
• Οι αγρότες αγοράζουν λιγότερο ή πληρώνουν περισσότερο
Και τότε αρχίζει κάτι πιο αργό, αλλά πιο επικίνδυνο:
Η επόμενη σοδειά γίνεται ακριβότερη πριν ακόμη φυτευτεί
ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΥΜΑ: ΤΡΟΦΙΜΑ
Η κρίση δεν έρχεται απότομα.
Χτίζεται.
Από το χωράφι στο ράφι, κάθε κρίκος φορτώνεται κόστος:
• Σιτηρά
• Ζωοτροφές
• Βασικά αγαθά
Και τελικά:
• Ψωμί
• Γάλα
• Κρέας
Δεν είναι απλώς ανατιμήσεις.
Είναι μεταφορά πίεσης από το γεωπολιτικό επίπεδο στο κοινωνικό.
Οι πιο αδύναμες οικονομίες το νιώθουν πρώτες.
Αλλά καμία δεν μένει ανεπηρέαστη.
ΤΟ «ΑΟΡΑΤΟ» ΚΟΜΜΑΤΙ: ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ
Εδώ η κρίση γίνεται σχεδόν αόρατη.
Το πλαστικό, το κουτί, το περιτύλιγμα όλα έχουν κοινή ρίζα.Το πετρέλαιο.
Καθώς η ενέργεια ανεβαίνει.
• Αυξάνεται το κόστος παραγωγής.
• Αυξάνεται το κόστος συσκευασίας.
• Αυξάνεται το τελικό κόστος προϊόντος
Ο καταναλωτής δεν βλέπει το γιατί.
Βλέπει μόνο την τιμή.
ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΣΤΑΔΙΟ. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Όταν η αβεβαιότητα γίνεται μόνιμη.
• Τα ασφάλιστρα πλοίων ανεβαίνουν.
• Οι διαδρομές αλλάζουν.
• Οι καθυστερήσεις πολλαπλασιάζονται
Η αλυσίδα δεν σπάει απότομα.
Φθείρεται.Και τότε εμφανίζονται:
• Ελλείψεις.
• Καθυστερήσεις.
• Νέες αυξήσεις
ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΙΘΕΤΑΙ
Δεν είναι αν θα υπάρξουν αυξήσεις.
Αυτό έχει ήδη ξεκινήσει.
Το ερώτημα είναι άλλο
• Ποιος απορροφά το κόστος.
• Ποιος το μετακυλίει.
• Και τελικά ποιος το πληρώνει
Υ.Σ::…ΜΙΑ ΚΡΙΣΗ ΧΩΡΙΣ ΕΙΚΟΝΑ
Οι μεγάλες κρίσεις δεν ξεκινούν πάντα με εκρήξεις.
Κάποιες ξεκινούν με τιμές.
Και εξελίσσονται αθόρυβα, μέχρι να γίνουν καθημερινότητα.
Ένα δεξαμενόπλοιο στον Περσικό Κόλπο,
ένα εργοστάσιο λιπασμάτων στην Ευρώπη,
ένα ράφι σε ένα σούπερ μάρκετ.
Τρία σημεία. Μία αλυσίδα.
Και κάπου ανάμεσα,
ο καταναλωτής που δεν βλέπει τον πόλεμο
αλλά τον πληρώνει.