Η ανάγκη για μια ισχυρότερη και περισσότερο ανεξάρτητη Ευρώπη βρέθηκε στο επίκεντρο της ετήσιας ομιλίας της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο.
Το μήνυμα προς τις 27 χώρες ήταν σαφές: μπροστά στις γεωπολιτικές ανατροπές, στον ανταγωνισμό με την Κίνα, στην ενεργειακή ανασφάλεια, στην τεχνητή νοημοσύνη και στην κλιματική κρίση, καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της τις νέες προκλήσεις.
«Ο δρόμος μας είναι ξεκάθαρος. Χτίζουμε μια ανεξάρτητη Ευρώπη που έχει τη δύναμη να ενεργεί», ανέφερε, περιγράφοντας ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται ολοένα και πιο εχθρικό.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε η πρόεδρος της Κομισιόν στις οικονομικές σχέσεις με την Κίνα.
Η φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι το εμπορικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Πεκίνο έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο και ξεκαθάρισε ότι οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες να χρησιμοποιήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία τους για την εξισορρόπηση της σχέσης.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο εμπόριο. Η Ευρώπη επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα σε κρίσιμες πρώτες ύλες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την αυτοκινητοβιομηχανία, την άμυνα, τις μπαταρίες και τις νέες τεχνολογίες.
Στο πλαίσιο αυτό ανακοινώθηκε η δημιουργία νέου ευρωπαϊκού φορέα για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των ευρωπαϊκών εφοδιαστικών αλυσίδων.
EU head to call for European solidarity on top challenges, closer Canada ties https://t.co/WGtmkvhTNd https://t.co/WGtmkvhTNd
— Reuters World (@ReutersWorld) September 16, 2026
Μία από τις σημαντικότερες ανακοινώσεις της ομιλίας ήταν η πρόταση να ανοίξει ο δρόμος ώστε ο Καναδάς να αποτελέσει τον πρώτο «associate member» της Ευρωπαϊκής Ένωσης – ένα νέο καθεστώς στενότερης συνεργασίας, το οποίο δεν υπάρχει σήμερα και θα πρέπει να διαμορφωθεί.
Η παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ στο Στρασβούργο μόνο τυχαία δεν ήταν.
Ευρώπη και Καναδάς εξετάζουν βαθύτερη συνεργασία στην άμυνα, στην ενέργεια, στις κρίσιμες πρώτες ύλες, στην τεχνολογία και στην οικονομική ασφάλεια.
Για τις Βρυξέλλες, ο Καναδάς μπορεί να αποτελέσει σημαντική εναλλακτική πηγή πρώτων υλών και ενεργειακών πόρων, την ώρα που η ΕΕ προσπαθεί να περιορίσει στρατηγικές εξαρτήσεις από τρίτες χώρες.
.Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την ανάπτυξη δικών της πηγών ενέργειας και να μειώσει τις εξαρτήσεις που μπορούν να μετατραπούν σε γεωπολιτικό όπλο.
Ανανεώσιμες πηγές, πυρηνική ενέργεια, βιομεθάνιο και άλλες τεχνολογίες μπαίνουν στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα με έναν βασικό στόχο: μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία και χαμηλότερο κόστος για νοικοκυριά και βιομηχανία.
Το μήνυμα που κυριάρχησε και στις αντιδράσεις μετά την ομιλία ήταν ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αντιμετωπίζεται πλέον όχι μόνο ως περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και ως ζήτημα γεωπολιτικής ασφάλειας.
#SOTEU address by @vonderleyen is geopolitical as crisis demands… Dependence on fossil fuels has to stop! She is right. This is a geopolitical need, not just environmental…
— Sergey Lagodinsky (@SLagodinsky) September 16, 2026
Σημαντική θέση είχε και η τεχνητή νοημοσύνη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να περιορίσει την τεχνολογική της εξάρτηση και να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο σε κρίσιμες τεχνολογίες. AI, cloud, κβαντική τεχνολογία, μπαταρίες και προηγμένα υλικά θεωρούνται πλέον τομείς άμεσα συνδεδεμένοι με την οικονομική ασφάλεια και τις θέσεις εργασίας στην Ευρώπη.
Παράλληλα, η Κομισιόν στρέφει την προσοχή της στην προστασία των παιδιών από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρξει ευρωπαϊκή δράση απέναντι στον εθιστικό σχεδιασμό των πλατφορμών, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι τα παιδιά πρέπει να μεγαλώνουν από τους γονείς τους και όχι από τους αλγόριθμους.
Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται και τις υβριδικές απειλές, τις κυβερνοεπιθέσεις και τα drones να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε ενισχυμένη ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Στο τραπέζι μπαίνουν ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας και ένας νέος μηχανισμός έκτακτης αντίδρασης απέναντι σε σοβαρές κρίσεις, με δυνατότητα συνεργασίας και με χώρες όπως ο Καναδάς, η Βρετανία και η Νορβηγία.
Η στήριξη προς την Ουκρανία, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, θα συνεχιστεί τόσο σε ανθρωπιστικό όσο και σε αμυντικό επίπεδο.
EU head to call for European solidarity on top challenges, closer Canada ties https://t.co/ysfPxSrldp
— The Straits Times (@straits_times) September 16, 2026
Η κλιματική αλλαγή μπήκε επίσης ψηλά στην ατζέντα, αυτή τη φορά με έμφαση όχι μόνο στη μείωση των εκπομπών αλλά και στην προστασία των πολιτών από τις συνέπειές της.
Η Επιτροπή προωθεί ευρωπαϊκό σχέδιο αντιμετώπισης των καυσώνων, μέτρα για μεγαλύτερη ετοιμότητα απέναντι στις δασικές πυρκαγιές και πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ασφαλιστικών κινδύνων από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Υ.Γ…Πίσω από τις επιμέρους ανακοινώσεις, το πολιτικό μήνυμα της φετινής ομιλίας ήταν ένα.
Η Ευρώπη επιχειρεί να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία σε έναν κόσμο όπου οι παλιές ισορροπίες αλλάζουν γρήγορα.
Ενέργεια, πρώτες ύλες, άμυνα, τεχνολογία και εμπορικές σχέσεις αντιμετωπίζονται πλέον ως κομμάτια του ίδιου γεωπολιτικού παζλ.
Και η νέα προσέγγιση προς τον Καναδά δείχνει ότι οι Βρυξέλλες αναζητούν νέες συμμαχίες, την ώρα που προσπαθούν ταυτόχρονα να μειώσουν τις επικίνδυνες εξαρτήσεις της ευρωπαϊκής οικονομίας.