Παρά τις διαρκείς μεταρρυθμίσεις και τις αυξανόμενες δαπάνες, το National Health Service (NHS) συνεχίζει να επιβαρύνεται με τεράστιο οικονομικό κόστος από ασθενείς που παραμένουν σε νοσοκομειακές κλίνες χωρίς ιατρική αναγκαιότητα. Πρόκειται για ένα χρόνιο, δομικό πρόβλημα που δεν αφορά την ποιότητα της ιατρικής φροντίδας, αλλά τις βαθύτερες δυσλειτουργίες του συστήματος υγείας και κοινωνικής πρόνοιας.
Όταν το νοσοκομείο γίνεται χώρος αναμονής
Χιλιάδες ασθενείς σε όλη τη Βρετανία έχουν ολοκληρώσει τη θεραπεία τους, αλλά εξακολουθούν να νοσηλεύονται επειδή δεν υπάρχει διαθέσιμη εναλλακτική φροντίδα. Η έξοδός τους «κολλάει» σε γραφειοκρατικά εμπόδια, στην έλλειψη κοινωνικών δομών ή στην αδυναμία των τοπικών υπηρεσιών να αναλάβουν την υποστήριξή τους στο σπίτι.
Το αποτέλεσμα είναι νοσοκομειακά κρεβάτια να καταλαμβάνονται από ανθρώπους που δεν χρειάζονται πλέον ιατρική παρακολούθηση, ενώ τα επείγοντα γεμίζουν και οι λίστες αναμονής μεγαλώνουν.
Η ακριβή αδράνεια
Η ημερήσια νοσηλεία ενός ασθενούς κοστίζει πολλαπλάσια σε σχέση με τη φροντίδα στο σπίτι ή σε δομές αποκατάστασης. Παρ’ όλα αυτά, το NHS πληρώνει καθημερινά αυτό το κόστος, όχι επειδή το επιλέγει, αλλά επειδή δεν έχει άλλη επιλογή.
Η σπατάλη δεν προκύπτει από κακή διαχείριση ενός γιατρού ή ενός νοσοκομείου, αλλά από την έλλειψη συνολικού σχεδιασμού μεταξύ υγείας, κοινωνικών υπηρεσιών και τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η υποστελέχωση της κοινωνικής φροντίδας
Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται η χρόνια κρίση στον τομέα της κοινωνικής φροντίδας. Ελλείψεις προσωπικού, χαμηλές αμοιβές και περιορισμένοι πόροι σημαίνουν ότι πολλοί ηλικιωμένοι ή ευάλωτοι ασθενείς δεν μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στο σπίτι τους.
Έτσι, το νοσοκομείο μετατρέπεται σε «λύση ανάγκης», παρότι είναι το πιο ακριβό και συχνά το λιγότερο κατάλληλο περιβάλλον για μακρά παραμονή.
Ένα σύστημα που μπλοκάρει από κάτω προς τα πάνω
Η συμφόρηση στις κλίνες έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις:
- Καθυστερήσεις στα επείγοντα
- Ακυρώσεις προγραμματισμένων χειρουργείων
- Εξουθένωση προσωπικού
- Αύξηση του κόστους χωρίς βελτίωση υπηρεσιών
Το NHS καταλήγει να ξοδεύει δισεκατομμύρια όχι για καλύτερη περίθαλψη, αλλά για να διαχειρίζεται τη στασιμότητα.
Το πολιτικό αδιέξοδο
Κάθε κυβέρνηση αναγνωρίζει το πρόβλημα, αλλά λίγες τολμούν να επενδύσουν σοβαρά στην κοινωνική φροντίδα, επειδή τα οφέλη δεν είναι άμεσα ορατά. Η ενίσχυση κατ’ οίκον φροντίδας, δομών αποκατάστασης και κοινοτικών υπηρεσιών απαιτεί χρόνο, χρήμα και πολιτικό κόστος.
Έτσι, το NHS συνεχίζει να λειτουργεί ως «τελευταίο δίχτυ ασφαλείας» για αποτυχίες άλλων τομέων του κράτους.
Περισσότερο από οικονομικό ζήτημα
Η παραμονή ασθενών χωρίς λόγο στο νοσοκομείο δεν είναι μόνο σπατάλη χρημάτων. Είναι και ζήτημα αξιοπρέπειας. Πολλοί ασθενείς χάνουν την αυτονομία τους, αποκόπτονται από το φυσικό τους περιβάλλον και εκτίθενται σε κινδύνους, όπως ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις.
Χωρίς ουσιαστική επένδυση στην κοινωνική φροντίδα και χωρίς συντονισμό μεταξύ υπηρεσιών, τα δισεκατομμύρια θα συνεχίσουν να χάνονται και τα νοσοκομεία να ασφυκτιούν.
Και στην Ελλάδα το ίδιο πρόβλημα, με άλλες λέξεις
Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά βρετανικό. Και στην Ελλάδα, τα δημόσια νοσοκομεία συχνά μετατρέπονται σε χώρους παρατεταμένης φιλοξενίας ασθενών που έχουν ολοκληρώσει την οξεία θεραπεία τους, αλλά δεν μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στο σπίτι. Η έλλειψη οργανωμένης κατ’ οίκον φροντίδας, δομών αποκατάστασης και επαρκούς κοινωνικής πρόνοιας οδηγεί σε άτυπη «κατάληψη» κλινών, ειδικά στα μεγάλα νοσοκομεία της Αττικής.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: πίεση στα επείγοντα, ράντζα, καθυστερήσεις χειρουργείων και εξουθένωση προσωπικού.
Το κόστος, οικονομικό και ανθρώπινο, δεν αποτυπώνεται πάντα σε δισεκατομμύρια όπως στο NHS, αλλά μεταφράζεται σε χαμένο χρόνο, χαμένη αξιοπρέπεια και ένα σύστημα που αναγκάζεται να λειτουργεί στα όριά του.
Η σύγκριση με την Αγγλία δείχνει κάτι ουσιαστικό: χωρίς επένδυση στην πρωτοβάθμια και κοινωνική φροντίδα, τα νοσοκομεία όσο καλά κι αν είναι δεν μπορούν να λύσουν μόνα τους ένα πρόβλημα που ξεκινά έξω από τους τοίχους τους.