Το ερώτημα δεν είναι απλώς οικονομικό. Είναι πολιτικό, ηθικό και όλο και περισσότερο υπαρξιακό.
Το νερό, στη βάση του, είναι ζωή.
Και όμως, στον σύγχρονο κόσμο, αντιμετωπίζεται ταυτόχρονα ως περιουσιακό στοιχείο και ως υποχρέωση.
ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ
Στη λογική των αγορών, το νερό μετατρέπεται σε εμπορεύσιμο αγαθό.
Πολυεθνικές εμφιάλωσης δημιουργούν τεράστιες αλυσίδες αξίας.
Επενδυτικά funds αγοράζουν δικαιώματα νερού ιδίως σε ΗΠΑ και Αυστραλία.
Αγροτική παραγωγή και βιομηχανία εξαρτώνται από την πρόσβαση σε υδάτινους πόρους
Το νερό εδώ αποκτά χαρακτηριστικά όπως
· Απόδοση (μέσω τιμολόγησης)
· Σπανιότητα που αυξάνει την αξία του
· Έλεγχο και γεωπολιτική ισχύ.
Σε αυτό το πλαίσιο, το νερό είναι το νέο πετρέλαιο του 21ου αιώνα.
ΩΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ
Όμως υπάρχει και η άλλη όψη αυτή που δεν αποτιμάται εύκολα.
· Υποδομές ύδρευσης με τεράστιο κόστος συντήρησης.
· Διαρροές και απώλειες δικτύων σε πολλές πόλεις ξεπερνούν το 30%.
· Περιβαλλοντική υποβάθμιση και ρύπανση
· Κλιματική κρίση που μειώνει τη διαθεσιμότητα
Εδώ το νερό γίνεται κόστος για κράτη και δήμους.Ρίσκο για οικονομίες ξηρασίες.Ενεργειακή κατανάλωση.
Ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.
Δηλαδή, ένα βάρος διαχείρισης που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ
Το νερό είναι ίσως το μοναδικό αγαθό που.
· Δεν μπορείς να αντικαταστήσεις
· Δεν μπορείς να στερήσεις χωρίς συνέπειες και όμως… προσπαθείς να το τιμολογήσεις
Αυτό δημιουργεί ένα βαθύ δίλημμα.
Αν το αντιμετωπίσεις μόνο ως περιουσιακό στοιχείο, κινδυνεύεις να αποκλείσεις ανθρώπους από την πρόσβαση.
Αν το δεις μόνο ως υποχρέωση, κινδυνεύεις να το υποτιμήσεις και να το σπαταλήσεις.
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ
Το νερό ήδη διαμορφώνει συγκρούσεις.
Ποτάμια που διασχίζουν σύνορα Νείλος, Τίγρης, Ευφράτης.
· Φράγματα αλλάζουν ισορροπίες ισχύος
· Μεταναστευτικά κύματα λόγω δυσκολιών λειψυδρίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί αναλυτές μιλούν για πολέμους του νερού.
ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Η Τουρκία βρίσκεται ανάντη των δύο ποταμών.
Αυτό της δίνει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα.
Μπορεί να ρυθμίζει τη ροή του νερού προς τα κάτω.
Το μεγάλο εργαλείο είναι το πρόγραμμα GAP Νοτιοανατολικής Ανατολίας με δεκάδες φράγματα και υδροηλεκτρικά έργα
Κεντρικό έργο.
Φράγμα Ατατούρκ.Έλεγχος τεράστιων ποσοτήτων νερού
Στην πράξη το νερό μετατρέπεται σε μοχλό πίεσης προς Συρία και Ιράκ.
Το αποτέλεσμα των έργων αυτών η Συρία και το Ιράκ να βρίσκονται σε εξάρτηση.
Αυτό σημαίνει.
· Εξάρτηση από τις αποφάσεις της Τουρκίας
· Μειωμένες ροές σε περιόδους έντασης
· Αγροτική κατάρρευση σε ορισμένες περιοχές
ΥΔΩΡ & ΕΛΛΑΔΑ: ΔΗΜΟΣΙΟ ΑΓΑΘΟ
Ή ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟ ΠΙΕΣΗ;
Στην Ελλάδα, το ερώτημα νερό περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση; αποκτά ιδιαίτερο βάρος.
Όχι θεωρητικά αλλά πρακτικά, καθημερινά και πολιτικά.
Το νερό δεν είναι απλώς πόρος.
Είναι υποδομή, κοινωνική πολιτική και πλέον πεδίο σύγκρουσης.
Η ύδρευση στη χώρα βασίζεται κυρίως σε δημόσιους οργανισμούς:
· ΕΥΔΑΠ (Αττική)
· ΕΥΑΘ (Θεσσαλονίκη)
· ΔΕΥΑ σε δήμους σε όλη την επικράτεια
Ωστόσο, το σύστημα παρουσιάζει σοβαρές προκλήσεις
– Παλιά δίκτυα με μεγάλες απώλειες νερού
– Υψηλό κόστος συντήρησης και ενέργειας
– Ανισότητες μεταξύ αστικών και νησιωτικών περιοχών
Στα νησιά, ειδικά το καλοκαίρι, η εικόνα είναι πιο σκληρή.
Νερό με υδροφόρες, περιορισμοί κατανάλωσης, αυξημένο κόστος.
Η ύδρευση στην Ελλάδα δεν είναι δεδομένη. Είναι διαρκής διαχείριση κρίσης.
ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑ ΔΙΑΡΚΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ
Στην Ελλάδα το νερό έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Απόπειρες ιδιωτικοποίησης ιδίως σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ προκάλεσαν.
– Αντιδράσεις πολιτών και εργαζομένων.
– Νομικές παρεμβάσεις.
– Αποφάσεις του Συμβούλιο της Επικρατείας
Την ίδια στιγμή, η αγορά εμφιαλωμένου νερού στην Ελλάδα αναπτύσσεται σταθερά, με νέες εταιρείες και επενδύσεις να αυξάνονται, αξιοποιώντας την ποιότητα και τη φήμη των Ελληνικών υδάτων.
Έτσι διαμορφώνεται μια διπλή πραγματικότητα.
Το νερό ως δημόσιο αγαθό στο δίκτυο και ως εμπορικό προϊόν στο ράφι.
ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ
Η χώρα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πραγματικότητες.
Από τη μία: το νερό ως δημόσιο αγαθό, προστατευμένο θεσμικά
Από την άλλη η ανάγκη για επενδύσεις, εκσυγχρονισμό και βιωσιμότητα
Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο ισοζύγιο.
Αν το κρατήσεις φθηνό, δεν μπορείς να το συντηρήσεις.
Αν το κοστολογήσεις πλήρως, απειλείς την κοινωνική συνοχή.
Υ.Γ….Το νερό δεν είναι ούτε απλώς περιουσιακό στοιχείο ούτε μόνο υποχρέωση.
Είναι κάτι πιο επικίνδυνο για τις κοινωνίες που δεν το καταλαβαίνουν:
Είναι ευθύνη που, αν την αγνοήσεις, μετατρέπεται σε κρίση.
Και αν την εμπορευματοποιήσεις πλήρως, μετατρέπεται σε ανισότητα.
Στην Ελλάδα, αυτή η ισορροπία είναι ήδη υπό πίεση.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα ιδιωτικοποιηθεί ή όχι.
Είναι αν θα διαχειριστεί σωστά πριν η έλλειψη το κάνει πολυτέλεια.