Από την ψήφο εμπιστοσύνης στο φάσμα του ΔΝΤ – Μια χώρα σε τροχιά αβεβαιότητας
Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης και ιστορικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ενοποίησης, βρίσκεται αυτήν τη στιγμή στη δίνη μιας διπλής κρίσης: πολιτικής και οικονομικής. Τα δύο βίντεο που κυκλοφόρησαν τις τελευταίες ημέρες καταγράφουν τον δραματικό τόνο των εξελίξεων. Στο πρώτο γίνεται λόγος για την κλιμάκωση της πολιτικής αναταραχής, ενώ στο δεύτερο αναδεικνύεται ο κίνδυνος η χώρα να οδηγηθεί ακόμη και στο κατώφλι του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ).
Η αφετηρία της κρίσης βρίσκεται στην επιλογή του πρωθυπουργού Φρανσουά Μπαϊρού να συνδέσει την επιβίωση της κυβέρνησής του με μια ψήφο εμπιστοσύνης που έχει οριστεί για τις 8 Σεπτεμβρίου. Η απόφαση αυτή ελήφθη εν μέσω κοινωνικής κατακραυγής για τα μέτρα λιτότητας και ιδιαίτερα την κατάργηση δύο αργιών, μέτρο που θεωρήθηκε συμβολικό «χτύπημα» στην καθημερινότητα των εργαζομένων. Στο πολιτικό επίπεδο, η πρωτοβουλία εξελίσσεται σε μπούμερανγκ: σχεδόν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης, από την Αριστερά του Ζαν-Λικ Μελανσόν έως τον Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν, έχουν δηλώσει πως θα καταψηφίσουν την κυβέρνηση.
Το πολιτικό σκηνικό περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από την ατυχέστατη δήλωση του Μπαϊρού ότι δεν είχε επαφές με την αντιπολίτευση μέσα στον Αύγουστο «γιατί όλοι ήταν σε διακοπές». Η φράση αυτή προκάλεσε οργή και ειρωνεία στον δημόσιο διάλογο, με τα μέσα ενημέρωσης να κάνουν λόγο για έναν πρωθυπουργό που δεν αντιλαμβάνεται το βάθος της κρίσης.
Οικονομικός κλοιός και το φάσμα του ΔΝΤ
Η πολιτική δίνη συναντά την οικονομική καταιγίδα. Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας ξεπερνά τα 3,3 τρισ. ευρώ, με το έλλειμμα να αγγίζει το 5,4% του ΑΕΠ. Ο υπουργός Οικονομικών, Ερίκ Λομπάρντ, δεν μάσησε τα λόγια του: σε περίπτωση κατάρρευσης της κυβέρνησης, η χώρα «κινδυνεύει να οδηγηθεί στο ΔΝΤ».
Πρόκειται για δήλωση-σοκ, καθώς η προσφυγή ενός τόσο μεγάλου κράτους-μέλους της Ε.Ε. στο ΔΝΤ θα αποτελούσε ιστορικό προηγούμενο και θα έστελνε κύμα αβεβαιότητας σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.
Ήδη οι αγορές αντιδρούν με καχυποψία. Ο δείκτης CAC 40 στο χρηματιστήριο του Παρισιού δέχεται πιέσεις, ενώ τα επιτόκια δανεισμού ανεβαίνουν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Citi, εάν επιβεβαιωθεί η πολιτική κατάρρευση, οι αποδόσεις των ομολόγων θα μπορούσαν να εκτοξευτούν και η κεφαλαιοποίηση του γαλλικού χρηματιστηρίου να χάσει πάνω από 10%. Οι τράπεζες BNP Paribas και Société Générale βρίσκονται ήδη στο στόχαστρο των επενδυτών.
Στο κοινωνικό επίπεδο, η κρίση αποτυπώνεται με ακόμη πιο σκληρό τρόπο: το ποσοστό των Γάλλων που ζουν σε συνθήκες οικονομικής φτώχειας ανήλθε στο 15,4% το 2023, το υψηλότερο από το 1996. Για πολλούς πολίτες, η συζήτηση περί ΔΝΤ δεν είναι απλώς σενάριο, αλλά ο φόβος ότι θα ακολουθήσουν νέα κύματα λιτότητας, περικοπών και κοινωνικής αστάθειας.
Ευρωπαϊκές προεκτάσεις και ιστορική συγκυρία
Η πιθανότητα η Γαλλία να προσφύγει στο ΔΝΤ έχει ανησυχήσει όχι μόνο τις αγορές, αλλά και τις Βρυξέλλες. Μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστούσε ευθεία αμφισβήτηση της αξιοπιστίας της Ευρωζώνης, αφού θα αποκάλυπτε αδυναμία των ευρωπαϊκών μηχανισμών να διαχειριστούν κρίση σε ένα από τα ισχυρότερα μέλη τους. Ορισμένοι αναλυτές κάνουν ήδη παραλληλισμούς με την ελληνική κρίση του 2010, αν και η γαλλική οικονομία είναι πολλαπλάσια και οι επιπτώσεις θα ήταν παγκόσμιες.
Η κρίσιμη ημερομηνία είναι πλέον η 8η Σεπτεμβρίου.
Αν ο Μπαϊρού χάσει την ψήφο εμπιστοσύνης, θα ανοίξουν όλα τα ενδεχόμενα: ανασχηματισμός, σχηματισμός κυβέρνησης εθνικής ενότητας, ακόμη και πρόωρες εκλογές. Σε κάθε περίπτωση, η αβεβαιότητα θα παραμείνει, τροφοδοτώντας τον φαύλο κύκλο πολιτικής αστάθειας και οικονομικής πίεσης.
ΥΣ.:Η Γαλλία στέκεται στο μεταίχμιο μιας νέας εποχής, που μπορεί να αποδειχθεί οδυνηρή όχι μόνο για την ίδια, αλλά και για την Ευρώπη.
Η πολιτική κρίση απειλεί να παραλύσει τη λήψη αποφάσεων, ενώ η οικονομία δοκιμάζεται από το βάρος του χρέους και την καχυποψία των αγορών.
Στο βάθος του δρόμου διακρίνεται το ΔΝΤ, ως απειλή αλλά και ως σύμβολο αποτυχίας.
Τα δύο βίντεο που είδαν το φως της δημοσιότητας δεν είναι απλώς ρεπορτάζ για μια μακρινή πολιτική διαμάχη· είναι καμπανάκι κινδύνου για μια ολόκληρη ήπειρο.
Η Γαλλία, «καρδιά» της Ευρώπης, δοκιμάζεται σε πολλαπλά μέτωπα.
Και αν δεν βρεθεί σύντομα λύση, η κρίση στο Παρίσι μπορεί να αποδειχθεί θύελλα για ολόκληρη την Ευρώπη.