Η σοκολάτα, ένα από τα πιο αγαπημένα και «καθημερινά» προϊόντα, μετατρέπεται σταδιακά σε είδος πολυτελείας.
Οι τιμές παραμένουν σταθερά υψηλές, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα στους καταναλωτές: γιατί δεν πέφτουν, ποιος ευθύνεται και πόσο ακόμη θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση;
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στα ράφια των σούπερ μάρκετ, αλλά ξεκινά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στις φυτείες κακάο της Αφρικής και στις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων.
Κακάο: Από αγροτικό προϊόν σε «χρυσάφι»
Το κακάο βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς κρίσης. Οι βασικές χώρες παραγωγής, κυρίως στη Δυτική Αφρική, αντιμετωπίζουν:
• Ακραία καιρικά φαινόμενα,
• Ασθένειες που πλήττουν τις καλλιέργειες,
• Γήρανση των φυτειών και έλλειψη επενδύσεων.
Το αποτέλεσμα είναι απλό αλλά σκληρό: Λιγότερο κακάο στην αγορά, περισσότερη πίεση στις τιμές. Όταν η προσφορά δεν καλύπτει τη ζήτηση, το κόστος εκτοξεύεται και συμπαρασύρει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.
Γιατί η σοκολάτα δεν ακολουθεί τις διακυμάνσεις
Ακόμη και όταν η διεθνής τιμή του κακάο δείχνει τάσεις σταθεροποίησης, η σοκολάτα δεν φθηναίνει άμεσα. Ο λόγος είναι ότι:
• Οι βιομηχανίες έχουν προμηθευτεί πρώτες ύλες σε πολύ υψηλές τιμές,
• Τα συμβόλαια αγοράς κακάο «κλειδώνουν» το κόστος για μήνες ή και χρόνια,
• Τα συνολικά έξοδα (ενέργεια, μεταφορές, συσκευασία) παραμένουν αυξημένα.
Με απλά λόγια, ο καταναλωτής πληρώνει σήμερα το κόστος των κρίσεων του χθες.
Η σιωπηλή ακρίβεια: Λιγότερη ποσότητα, ίδια τιμή
Ένα ακόμη στοιχείο που βαραίνει το πορτοφόλι είναι η λεγόμενη «σιωπηλή ακρίβεια». Πολλές σοκολάτες:
• Μειώνουν το βάρος τους,
• Αλλάζουν συνταγές,
• Διατηρούν ή αυξάνουν την τιμή τους.
Έτσι, χωρίς εντυπωσιακές ανατιμήσεις στο ταμπελάκι, ο καταναλωτής πληρώνει περισσότερα ανά γραμμάριο, συχνά χωρίς να το αντιληφθεί άμεσα.
Απόλαυση με όρους αγοράς
Η σοκολάτα δεν είναι πλέον απλώς ένα γλυκό. Έχει μετατραπεί σε δείκτη παγκόσμιων ανισορροπιών: κλιματική κρίση, αγροτική εγκατάλειψη, χρηματιστηριακή κερδοσκοπία, αυξημένο κόστος ζωής.
Κάθε πλάκα σοκολάτας κουβαλά μέσα της το αποτύπωμα αυτών των πιέσεων.
Ποιος κερδίζει – Ποιος χάνει
Οι αγρότες στις χώρες παραγωγής δεν πλουτίζουν. Συνεχίζουν να αμείβονται ελάχιστα, ενώ το προϊόν τους ακριβαίνει εκθετικά μέχρι να φτάσει στην Ευρώπη.
Οι καταναλωτές χάνουν διπλά:
Πληρώνουν υψηλότερες τιμές και αγοράζουν μικρότερες ποσότητες.
Οι μόνοι που βγαίνουν κερδισμένοι είναι:
- Οι μεσάζοντες,
- Οι αγορές εμπορευμάτων,
- Οι μεγάλες εταιρείες που βρήκαν στο κακάο το τέλειο αφήγημα για να κρατήσουν τις τιμές ψηλά.
Η σοκολάτα έπαψε να είναι τρόφιμο. Έγινε χρηματιστηριακό προϊόν.
Τι να περιμένουμε
Η αποκλιμάκωση των τιμών δεν αναμένεται άμεσα. Αν οι επόμενες σοδειές δεν αποδώσουν και αν οι καιρικές συνθήκες συνεχίσουν να δοκιμάζουν τις καλλιέργειες, το κακάο θα παραμείνει ακριβό. Και μαζί του, ακριβή θα παραμείνει και η σοκολάτα.
Για τον καταναλωτή, αυτό σημαίνει λιγότερη ποσότητα, μεγαλύτερη προσοχή στις αγορές και μια μικρή πικρή επίγευση πίσω από μια κατά τα άλλα γλυκιά απόλαυση