Τα τελευταία χρόνια, ο όρος «υπέρ-επεξεργασμένα τρόφιμα» βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς επιστημονικής συζήτησης.
Μελέτες μεγάλων πληθυσμιακών βάσεων όπως η UK Biobank – καταγράφουν αυξημένη εμφάνιση καρκίνου και πρόωρης θνησιμότητας σε άτομα με υψηλή κατανάλωση βιομηχανικών τροφίμων.
Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί. Χιλιάδες περιστατικά καρκίνου σε μεγάλες βάσεις δεδομένων. Εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως που αποδίδονται σε κακή διατροφή. Στατιστικά που δείχνουν ότι «1 στους 5 θανάτους» σχετίζεται με το τι τρώμε.
Όμως τι σημαίνουν πραγματικά όλα αυτά;
Τι είναι τα υπέρ επεξεργασμένα τρόφιμα
Δεν μιλάμε για ένα απλό κονσερβοποιημένο τρόφιμο ή ένα τυρί.Ο όρος αφορά κυρίως προϊόντα βιομηχανικής σύνθεσης με:
- Υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αλάτι ή κορεσμένα λιπαρά
- Τρανς λιπαρά
- Πρόσθετα, γαλακτωματοποιητές και συντηρητικά
- Χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και μικροθρεπτικά στοιχεία
Τυπικά παραδείγματα: αναψυκτικά, συσκευασμένα σνακ, έτοιμα γεύματα, επεξεργασμένα κρέατα.
Ο καρκίνος και η στατιστική πραγματικότητα
Μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν συσχέτιση μεταξύ υψηλής κατανάλωσης υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και αυξημένου κινδύνου για:
- Καρκίνο παχέος εντέρου
- Καρκίνο μαστού
- Μεταβολικά νοσήματα
Σημαντικό: Η επιστήμη μιλά για συσχέτιση, όχι για απόλυτη αιτιότητα.
Δηλαδή, οι άνθρωποι που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες τέτοιων τροφίμων εμφανίζουν συχνότερα ασθένειες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επεξεργασμένο προϊόν είναι καρκινογόνο με τον τρόπο που είναι το κάπνισμα.
Ωστόσο, τα επεξεργασμένα κρέατα έχουν ταξινομηθεί ως καρκινογόνα για τον άνθρωπο, κυρίως σε σχέση με τον καρκίνο του εντέρου.
Τρανς λιπαρά και πρόωρος θάνατος
Οι διεθνείς υγειονομικοί οργανισμοί έχουν τεκμηριώσει ότι τα βιομηχανικά τρανς λιπαρά αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν αύξηση κινδύνου πρόωρης θνησιμότητας έως και 30% σε άτομα με υψηλή κατανάλωση.
Πρόκειται για αυξημένο στατιστικό ρίσκο όχι για βεβαιότητα.
Η παγκόσμια διάσταση
Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, η κακή διατροφή συνδέεται με περίπου 11 εκατομμύρια θανάτους ετησίως παγκοσμίως.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται:
- Καρδιαγγειακά νοσήματα
- Διαβήτης
- Εγκεφαλικά επεισόδια
- Ορισμένες μορφές καρκίνου
Η διατροφή αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για τη δημόσια υγεία.
Είναι θανατηφόρα τα επεξεργασμένα τρόφιμα;
Ο όρος είναι υπερβολικός αν χρησιμοποιείται απόλυτα. Δεν πρόκειται για άμεσο δηλητήριο.
Πρόκειται για μακροχρόνιο διατροφικό πρότυπο που αυξάνει τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών.
Η διαφορά είναι ουσιαστική.
Η επιστήμη δεν μιλά για πανικό. Μιλά για ισορροπία.
Το πραγματικό πρόβλημα Το πρόβλημα δεν είναι ένα μπισκότο.
Είναι η καθημερινή, συστηματική αντικατάσταση της φρέσκιας τροφής με βιομηχανικά προϊόντα χαμηλής διατροφικής αξίας.
Όταν:
- Μειώνεται η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών
- Αυξάνεται η πρόσληψη ζάχαρης και επεξεργασμένων λιπαρών
- Η διατροφή γίνεται φτωχή σε φυτικές ίνες τότε αυξάνεται και το ρίσκο.
Υ.Σ:…Τα επεξεργασμένα τρόφιμα δεν είναι άμεσος θάνατος.
Είναι όμως μέρος ενός διατροφικού μοντέλου που συνδέεται με αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα.
Η λύση δεν είναι η δαιμονοποίηση.
Είναι η ενημέρωση και η επιλογή.
Η μεσογειακή διατροφή, η ισορροπία, η μείωση της υπερβολής – αυτά παραμένουν τα ισχυρότερα «φάρμακα» πρόληψης.
Και τελικά, η υγεία δεν κρίνεται από ένα προϊόν. Κρίνεται από το σύνολο των καθημερινών μας επιλογών.