Υπάρχουν πόλεμοι που τελειώνουν με μια συνθήκη και πόλεμοι που αφήνουν πίσω τους ερείπια. Ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν κάτι διαφορετικό. Διήρκεσε σχεδόν μισό αιώνα, δεν εξελίχθηκε ποτέ σε άμεση σύγκρουση ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις, αλλά επηρέασε κάθε γωνιά του πλανήτη. Από το Τείχος του Βερολίνου μέχρι την Κούβα, από την Κορέα και το Βιετνάμ μέχρι την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, οι αποφάσεις λίγων ηγετών καθόρισαν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.
Για όποιον θέλει να κατανοήσει όχι μόνο τα γεγονότα αλλά και την ψυχολογία της εποχής, υπάρχουν ορισμένα βιβλία που αποτελούν πολύτιμους οδηγούς. Άλλα γράφτηκαν από ιστορικούς, άλλα από δημοσιογράφους και άλλα από ανθρώπους που έζησαν οι ίδιοι τις δραματικές εξελίξεις. Μαζί συνθέτουν ένα πολύτιμο αρχείο μνήμης και γνώσης για την εποχή που ο κόσμος χωρίστηκε στα δύο.
ΔΕΚΑ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΕΞΗΓΟΥΝ ΤΟΝ ΨΥΧΡΟ ΠΟΛΕΜΟ
The Cold War – John Lewis Gaddis
Το βιβλίο που πολλοί ιστορικοί θεωρούν την καλύτερη εισαγωγή στο θέμα. Συνδυάζει πολιτική, στρατηγική και ιστορία σε ένα εύληπτο έργο, προσφέροντας μια συνολική εικόνα της αντιπαράθεσης ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης.
The Dead Hand – David E. Hoffman
Βραβείο Pulitzer 2010. Αποκαλύπτει το παρασκήνιο της πυρηνικής κούρσας εξοπλισμών και το σοβιετικό σύστημα αυτόματης πυρηνικής αντεπίθεσης. Ένα βιβλίο που θυμίζει πόσο κοντά βρέθηκε η ανθρωπότητα στην καταστροφή.
The Global Cold War – Odd Arne Westad
Ένα από τα σημαντικότερα βιβλία του 21ου αιώνα για τον Ψυχρό Πόλεμο. Δείχνει πώς η σύγκρουση μεταφέρθηκε στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική, επηρεάζοντας χώρες που βρέθηκαν στο επίκεντρο ανταγωνισμών που δεν είχαν επιλέξει.
The World of the Cold War – Vladislav Zubok
Η πιο σύγχρονη και πλήρης αφήγηση της περιόδου από τη σοβιετική και τη δυτική οπτική. Ένα έργο που επιχειρεί να κατανοήσει τα κίνητρα και των δύο πλευρών.
Lenin’s Tomb – David Remnick
Βραβείο Pulitzer. Μια συγκλονιστική μαρτυρία για τις τελευταίες ημέρες της Σοβιετικής Ένωσης και την κατάρρευση του κομμουνιστικού κόσμου.
Embers of War – Fredrik Logevall
Βραβείο Pulitzer Ιστορίας. Εξηγεί πώς ο πόλεμος της Ινδοκίνας οδήγησε σταδιακά τις Ηνωμένες Πολιτείες στη βαθιά εμπλοκή τους στο Βιετνάμ.
The Spy Who Came in from the Cold – John le Carré
Το κορυφαίο μυθιστόρημα κατασκοπείας της εποχής. Μέσα από τη λογοτεχνία αποτυπώνει το κλίμα καχυποψίας, μυστικών επιχειρήσεων και διπλών παιχνιδιών που χαρακτήρισε τον Ψυχρό Πόλεμο.
Iron Curtain – Anne Applebaum
Ένα βραβευμένο έργο για το πώς η Μόσχα επέβαλε τον έλεγχό της στην Ανατολική Ευρώπη μετά το 1945 και πώς διαμορφώθηκε ο κόσμος πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα.
The Free World – Louis Menand
Εξετάζει τον πολιτισμό, τη λογοτεχνία, τη μουσική και τις ιδέες που γεννήθηκαν μέσα στο περιβάλλον του Ψυχρού Πολέμου, αποδεικνύοντας ότι η αντιπαράθεση δεν διεξαγόταν μόνο στα πεδία της πολιτικής και των όπλων.
Naming Names – Victor Navasky
National Book Award. Η ιστορία του μακαρθισμού και των «μαύρων λιστών» στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν ο φόβος του κομμουνισμού επηρέαζε την πολιτική, τον κινηματογράφο και την καθημερινή ζωή.
ΑΠΟ ΤΟΝ ΨΥΧΡΟ ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ
Αν τα προηγούμενα βιβλία εξηγούν τον κόσμο που χωρίστηκε στα δύο, ορισμένοι σύγχρονοι συγγραφείς προσπάθησαν να κατανοήσουν τον κόσμο που γεννήθηκε μετά το 1991.
The Return of History and the End of Dreams – Robert Kagan
Γραμμένο πριν από πολλές από τις σημερινές κρίσεις, υποστήριζε ότι ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων δεν είχε τελειώσει και ότι η ιστορία δεν είχε φτάσει στο «τέλος» της.
The Revenge of Geography – Robert D. Kaplan
Ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά βιβλία των τελευταίων δεκαετιών. Εξηγεί γιατί η γεωγραφία εξακολουθεί να καθορίζει τις συγκρούσεις και τις στρατηγικές επιλογές των κρατών.
Prisoners of Geography – Tim Marshall
Διεθνές best seller που παρουσιάζει με απλό τρόπο πώς τα βουνά, οι θάλασσες, οι πεδιάδες και οι φυσικοί πόροι συνεχίζουν να επηρεάζουν την παγκόσμια πολιτική.
The Tragedy of Great Power Politics – John Mearsheimer
Ένα από τα σημαντικότερα έργα της σύγχρονης γεωπολιτικής σκέψης. Ο Mearsheimer υποστήριζε εδώ και δεκαετίες ότι οι ανταγωνισμοί μεταξύ μεγάλων δυνάμεων δεν εξαφανίζονται ποτέ και ότι οι συγκρούσεις για επιρροή και ασφάλεια είναι αναπόφευκτες.
A Global History of the Cold War, 1945–1991 – Philip Jenkins
Ένα συνοπτικό αλλά ουσιαστικό έργο που εξετάζει τον Ψυχρό Πόλεμο ως μια πραγματικά παγκόσμια σύγκρουση. Ο Philip Jenkins αναδεικνύει πώς οι αποφάσεις των υπερδυνάμεων επηρέασαν κοινωνίες και κράτη σε όλες τις ηπείρους, από την Ευρώπη και την Ασία μέχρι την Αφρική και τη Λατινική Αμερική.
Υ.Γ…Ο Ψυχρός Πόλεμος έληξε πριν από περισσότερα από τριάντα χρόνια, όμως τα ερωτήματα που γέννησε παραμένουν ζωντανά.
Η επιστροφή του πολέμου στην Ευρώπη, η άνοδος της Κίνας, οι εντάσεις στον Ινδο-Ειρηνικό και οι νέοι ανταγωνισμοί για την τεχνολογία και τους φυσικούς πόρους δείχνουν ότι η γεωπολιτική δεν εξαφανίστηκε ποτέ.
Ίσως γι’ αυτό τα βιβλία αυτά εξακολουθούν να διαβάζονται. Δεν αποτελούν μόνο ιστορία. Είναι ένας οδηγός για να κατανοήσουμε τον κόσμο του χθες, αλλά και τις προκλήσεις του σήμερα και του αύριο.