Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016, που οδήγησε το Ηνωμένο Βασίλειο εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης το Brexit εξακολουθεί να ρίχνει βαριά σκιά στις σχέσεις Λονδίνου Βρυξελλών.
Παρά τις προσπάθειες βελτίωσης των σχέσεων υπό την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Keir Starmer, βαθιές πολιτικές, οικονομικές και ιδεολογικές διαφορές παραμένουν.
Ten years on, Brexit disputes still hold back Britain’s reconciliation with EU https://t.co/Xu7K376Lp3
— The Straits Times (@straits_times) June 22, 2026
Η μετανάστευση, η εθνική κυριαρχία και οι εμπορικοί κανόνες εξακολουθούν να αποτελούν σημεία έντασης, εμποδίζοντας μια ουσιαστική συμφιλίωση.
Το Brexit, που τότε παρουσιάστηκε από τους υποστηρικτές του ως δρόμος προς μεγαλύτερη ανεξαρτησία και οικονομική ευημερία, έχει αφήσει πίσω του ένα πιο σύνθετο αποτύπωμα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η Βρετανική οικονομία έχει υποστεί σημαντικό κόστος λόγω εμπορικών εμποδίων, μειωμένων επενδύσεων και αυξημένης γραφειοκρατίας στις συναλλαγές με την Ευρώπη.
Ten years on, Brexit disputes still hold back Britain’s reconciliation with EU https://t.co/rvzYW5rht9 https://t.co/rvzYW5rht9 pic.twitter.com/0LN0Mch7Bq
— Reuters UK (@ReutersUK) June 22, 2026
Ταυτόχρονα, η Βρετανική κοινωνία παραμένει διχασμένη. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αυξάνονται όσοι θεωρούν πλέον το Brexit λάθος, ενώ πολλοί υποστηρίζουν στενότερες σχέσεις ή ακόμη και πιθανή επιστροφή στην Ε.Ε.
Ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα παραμένει δύσκολη, καθώς το ζήτημα συνεχίζει να προκαλεί ισχυρές αντιδράσεις τόσο στους υποστηρικτές όσο και στους πολέμιους της εξόδου.
Ten years ago the people of this country voted to leave the EU in the biggest expression of popular will in our history.
We need to stop fearing the freedom and make use of it and move on together. 🇬🇧 pic.twitter.com/QoQSma6o9o
— Boris Johnson (@BorisJohnson) June 21, 2026
Στο γεωπολιτικό επίπεδο, η αυξανόμενη αβεβαιότητα από τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες τη Ρωσία και την Κίνα έχει επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη στενότερης Ευρωπαϊκής συνεργασίας, ειδικά σε άμυνα, ενέργεια και ασφάλεια.
Ten years on, Brexit still divides Britain and casts a pall over its economy https://t.co/9WnHf1Hc6R
— CTV News (@CTVNews) June 21, 2026
Υ.Γ…Υπάρχει όμως και η άλλη ανάγνωση.Για πολλούς Βρετανούς, το Brexit δεν ήταν πρωτίστως οικονομική επιλογή, αλλά επιλογή κυριαρχίας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο επέλεξε να μη δεσμεύεται από τις κεντρικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, διατηρώντας πλήρη έλεγχο στη νομοθεσία, στα σύνορα, στη νομισματική και στην οικονομική του πολιτική, χωρίς να επωμίζεται συλλογικά βάρη, κοινά χρέη ή μηχανισμούς διάσωσης άλλων κρατών.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι δεν υιοθέτησε ποτέ το Euro, επιλέγοντας να διατηρήσει τη Βρετανική Λίρα και μαζί με αυτήν ένα κρίσιμο εργαλείο εθνικής ισχύος.
Και ας μην ξεχνάμε κάτι ιστορικά βαρύ: το Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπήρξε απλώς ένα ισχυρό κράτος της Ευρώπης.
Υπήρξε αυτοκρατορία. Η Βρετανική Αυτοκρατορία έφτασε να ελέγχει περίπου το ένα τέταρτο της ξηράς και του παγκόσμιου πληθυσμού, διαμορφώνοντας εμπορικές οδούς, θαλάσσιες ισορροπίες και την παγκόσμια γεωπολιτική.
Είναι επίσης το κράτος που στάθηκε απέναντι στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και αργότερα βρέθηκε στην πρώτη γραμμή απέναντι στον Αδόλφο Χίτλερ, αρνούμενο να λυγίσει ακόμη και όταν σχεδόν ολόκληρη η Ευρώπη είχε υποταχθεί ή καταρρεύσει.
Αυτή η ιστορική μνήμη έχει χαράξει βαθιά στο Βρετανικό συλλογικό υποσυνείδητο την έννοια της ανεξαρτησίας.
Μια χώρα με τέτοια ιστορική μνήμη δύσκολα αποδέχεται υπερεθνικούς περιορισμούς.
Για ένα κράτος που επί αιώνες έγραφε κανόνες και χάραζε σύνορα, η ιδέα να ακολουθεί κανόνες άλλων δεν είναι απλή υπόθεση.
Το ερώτημα λοιπόν ίσως δεν είναι μόνο αν το Brexit κόστισε.
Το βαθύτερο ερώτημα είναι άλλο: πόση οικονομική άνεση είναι διατεθειμένο να θυσιάσει ένα έθνος για να διατηρήσει την απόλυτη ελευθερία λήψης αποφάσεων.