Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα περίοδο εσωτερικών εντάσεων, καθώς το παραδοσιακό χάσμα μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ευρώπης επανεμφανίζεται με μεγαλύτερη ένταση. Αυτή τη φορά, όμως, δεν αφορά μόνο την οικονομία ή τη δημοσιονομική πειθαρχία. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον η άμυνα, η μετανάστευση, η κλιματική κρίση και οι διαφορετικές αντιλήψεις για τις προτεραιότητες της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η ρωσική απειλή έχει μετατραπεί σε κυρίαρχο ζήτημα για τις χώρες της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες ζητούν αυξημένες αμυντικές δαπάνες και μεγαλύτερη στρατιωτική ετοιμότητα. Αντίθετα, πολλές χώρες του ευρωπαϊκού Νότου θεωρούν ότι οι μεγαλύτερες προκλήσεις προέρχονται από τη μεταναστευτική πίεση στη Μεσόγειο, τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.
The South is still beautiful, but likely to suffer severely in a century of climate extremes. It is time the continent rediscovered its northern soul.
Is Europe’s future northern? | @alastair_benn https://t.co/XDsMcm6edS
— Engelsberg Ideas (@EngelsbergIdeas) July 30, 2026
Οι πρόσφατες αντιπαραθέσεις γύρω από τις μεταναστευτικές ροές προς τη Θέουτα, αλλά και η διαφωνία της Ισπανίας με τον στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ, ανέδειξαν πόσο διαφορετικά αντιλαμβάνονται τα κράτη-μέλη τις απειλές που αντιμετωπίζουν. Για τις βόρειες χώρες η Ρωσία αποτελεί άμεσο υπαρξιακό κίνδυνο. Για τις νότιες, η καθημερινή πίεση προέρχεται κυρίως από την Αφρική και τη Μεσόγειο.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι διαφορές αυτές δεν είναι συγκυριακές αλλά απορρέουν από τη γεωγραφία, την ιστορία και τις διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες κάθε περιοχής. Ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτούργησε ως καταλύτης, επαναφέροντας ένα ρήγμα που τα προηγούμενα χρόνια έμοιαζε να περιορίζεται καθώς οι οικονομίες του Νότου είχαν αρχίσει να συγκλίνουν με εκείνες του Βορρά.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διατηρήσει κοινή στρατηγική όταν τα κράτη-μέλη δεν συμμερίζονται τις ίδιες προτεραιότητες ασφαλείας. Καθώς η Ευρώπη επενδύει ολοένα περισσότερο στην άμυνα και τη γεωπολιτική της αυτονομία, η συνοχή της θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα καταφέρει να γεφυρώσει αυτό το ιστορικό χάσμα χωρίς να δημιουργηθούν νέες γραμμές διαίρεσης στο εσωτερικό της.
Europe and the eternal north-south rift https://t.co/coyP0I9AXh
— Financial Times (@FT) August 5, 2026
Υ.Γ…Η Ευρώπη δεν απειλείται μόνο από εξωτερικούς αντιπάλους.
Απειλείται και όταν τα κράτη μέλη της αρχίζουν να βλέπουν διαφορετικούς εχθρούς, διαφορετικές προτεραιότητες και διαφορετικό μέλλον.
Η πραγματική δοκιμασία της Ένωσης δεν είναι η ισχύς των όπλων, αλλά η αντοχή της ενότητάς της.