Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία και η σκληρή επαναφορά της πίεσης προς την Κούβα αντιμετωπίστηκαν αρχικά ως υπερβολές ή επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.
Ωστόσο, πίσω από τις λέξεις κρύβεται μια σταθερή λογική:
Η γεωπολιτική δεν ασκείται μόνο με συμμαχίες και συμφωνίες, αλλά με έλεγχο χώρου.
Και ο χώρος, για τον Τραμπ, είναι εξουσία.
Γροιλανδία: το κλειδί της Αρκτικής
Η Γροιλανδία δεν είναι ένα παγωμένο νησί στην άκρη του χάρτη. Είναι στρατηγικός κόμβος στον 21ο αιώνα.
Καθώς οι πάγοι της Αρκτικής υποχωρούν, ανοίγουν νέοι θαλάσσιοι διάδρομοι, νέες ζώνες εκμετάλλευσης και ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη στρατιωτική παρουσία μέσω της βάσης Thule, όμως η ανησυχία της Ουάσιγκτον είναι σαφής:
η αυξανόμενη δραστηριότητα της Κίνα και της Ρωσία στην Αρκτική.
Παράλληλα, η Γροιλανδία διαθέτει πλούσια κοιτάσματα σπάνιων γαιών, ουρανίου και πιθανών ενεργειακών αποθεμάτων.
Πρόκειται για υλικά κρίσιμα για την αμυντική βιομηχανία, την πράσινη μετάβαση και την τεχνολογική υπεροχή.
Η πρόταση «αγοράς» που διατύπωσε ο Τραμπ μπορεί να απορρίφθηκε από τη Δανία, όμως το μήνυμα είχε ήδη σταλεί:
Η Αμερική δεν προτίθεται να μείνει εκτός της νέας αρκτικής σκακιέρας.
Κούβα: το σύμβολο δίπλα στην πόρτα
Σε αντίθεση με τη Γροιλανδία, η Κούβα δεν είναι παγκόσμια αλλά περιφερειακή υπόθεση. Αυτό, όμως, δεν την καθιστά λιγότερο κρίσιμη.
Σε απόσταση μόλις 150 χιλιομέτρων από τη Φλόριντα, η Κούβα παραμένει ιστορικό σύμβολο αμφισβήτησης της αμερικανικής επιρροής.
Ο Τραμπ ανέτρεψε την πολιτική προσέγγισης της εποχής Ομπάμα, επαναφέροντας κυρώσεις και σκληρή ρητορική.
Ο λόγος ήταν διπλός.
Αφενός, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει την ενίσχυση ρωσικών και κινεζικών ερεισμάτων στην Καραϊβική. Αφετέρου, η σκληρή στάση απέναντι στην Αβάνα λειτουργεί ως εσωτερικό πολιτικό μήνυμα, ιδίως προς το αντικαστρικό εκλογικό σώμα της Φλόριντα.
Δύο περιοχές – μία στρατηγική
Η Γροιλανδία και η Κούβα δεν συνδέονται γεωγραφικά, συνδέονται όμως πολιτικά.
Η πρώτη αφορά τον έλεγχο του μέλλοντος: Αρκτική, πρώτες ύλες, παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Η δεύτερη αφορά τον έλεγχο του παρόντος: ασφάλεια, ιδεολογία, εσωτερική πολιτική επιρροή.
Ο Τραμπ δεν κινείται με τη λογική της διπλωματικής λεπτότητας. Κινείται με τη λογική του χάρτη. Και στον χάρτη αυτόν, ο χώρος δεν είναι ουδέτερος. Είναι δύναμη.
Υ.Σ:…Οι δηλώσεις για τη Γροιλανδία και η επιμονή στην Κούβα αποκαλύπτουν μια ξεκάθαρη αντίληψη:
Οποιος ελέγχει τα στρατηγικά σημεία, καθορίζει τους όρους του παιχνιδιού.
Είτε ως πρόκληση είτε ως στρατηγικό σήμα, ο Τραμπ υπενθυμίζει ότι στη διεθνή πολιτική το έδαφος —παγωμένο ή τροπικό— εξακολουθεί να μετρά. Και ίσως περισσότερο από ποτέ.