ΡΑΦΗΝΑ: ΤΙ ΖΗΤΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΛΙΜΑΝΙΑ — ΚΑΙ ΤΙ ΛΕΙΠΕΙ ΑΚΟΜΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ

Την ώρα που η συζήτηση για το μέλλον του λιμανιού της Ραφήνας επανέρχεται με ένταση, ένα κρίσιμο ερώτημα μπαίνει στο τραπέζι: πώς ορίζει η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση την ανάπτυξη ενός σύγχρονου λιμανιού;

Η απάντηση του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνειών.
Η λιμενική ανάπτυξη δεν αξιολογείται μόνο με βάση τα πλοία, τα δρομολόγια ή τον όγκο επιβατών. Αξιολογείται και με βάση το αν η πόλη γύρω από το λιμάνι μπορεί να αντέξει αυτό το βάρος.

Τι λέει η Ευρώπη

Ο νέος Κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης Regulation (EU) 2024/1679 on Union guidelines for the development of the trans-European transport network (TEN-T), που υιοθετήθηκε στις 13 Ιουνίου 2024 και τέθηκε σε ισχύ στις 18 Ιουλίου 2024, αντικαθιστά τον προηγούμενο Κανονισμό 1315/2013 και επανακαθορίζει το πλαίσιο ανάπτυξης των στρατηγικών Ευρωπαϊκών μεταφορικών κόμβων για το 2025–2026 και τα επόμενα χρόνια.

Πηγή:

• EUR-Lex Regulation (EU) 2024/1679⁠ https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1679/oj/eng
• CEDR TEN-T Regulation Overview⁠ https://www.cedr.eu/news-data/4091/Revised-Trans-European-Transport-Network-TEN-T-Regulation-enters-into-force

Η Ευρωπαϊκή λογική είναι ξεκάθαρη: μεγάλα λιμάνια και βασικοί επιβατικοί κόμβοι πρέπει να λειτουργούν ως multimodal hubs.

Με απλά λόγια, δεν αρκεί να υπάρχει μόνο λιμάνι. Πρέπει να υπάρχει ταυτόχρονα:

• Σύνδεση με οδικό δίκτυο υψηλής χωρητικότητας
• mass transit (rail / suburban / metro όπου απαιτείται)
• Αποφυγή κυκλοφοριακών bottlenecks
• Ασφαλής πρόσβαση για έκτακτη ανάγκη
• Συνολική ανθεκτικότητα του αστικού κόμβου σε κρίσεις

Πηγή:

European Commission TEN-T Policy⁠https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/infrastructure-and-investment/trans-european-transport-network-ten-t_en

Ο κανονισμός μιλά για μεταφορικό δίκτυο χωρίς φυσικές διακοπές, χωρίς σημεία ασφυξίας και χωρίς missing links.

Αυτό είναι το ευρωπαϊκό πρότυπο.

* EU TEN-T Guidelines Summary⁠https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/eu-guidelines-for-developing-the-trans-european-transport-network.html

Και η Ραφήνα;Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Το λιμάνι της Ραφήνας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πύλες της Αττικής προς τις Κυκλάδες.

Όμως η πρόσβαση σε αυτό εξακολουθεί να βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε:

• Λεωφόρο Μαραθώνος
• Τοπικό οδικό δίκτυο
• Στενούς αστικούς δρόμους

Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος.Σήμερα δεν υπάρχει:

•. Σύνδεση με Αττική Οδό
• metro
• Προαστιακός
• Δρόμος ταχείας κυκλοφορίας
• Περιφερειακή παράκαμψη

Με αποτέλεσμα σχεδόν όλο το κυκλοφοριακό φορτίο να μεταφέρεται μέσα στον αστικό ιστό της Ραφήνας.

Τι λείπει

Αν η Ραφήνα αξιολογούνταν με αυστηρά Ευρωπαϊκά κριτήρια λιμενικού σχεδιασμού, τα κενά θα ήταν εμφανή.

Λείπουν.

• Υποδομές αποσυμφόρησης
•. Εναλλακτικές συγκοινωνιακές συνδέσεις
• Σοβαρός intermodal transit planning
• Επαρκείς οδοί διαφυγής σε συνθήκες κρίσης

Και αυτό δεν είναι θεωρητικό ζήτημα.
Οι κάτοικοι το ζουν καθημερινά.

• Μποτιλιάρισμα
•. Καθυστερήσεις στην εργασία
•. Δυσκολία πρόσβασης
• Κυκλοφοριακή ασφυξία σε περιόδους αιχμής

Το σοβαρότερο όμως είναι άλλο.

Όταν μια πόλη φρακάρει σε τέτοιο βαθμό ώστε να δυσκολεύεται η διέλευση ασθενοφόρου ή πυροσβεστικού οχήματος, τότε το πρόβλημα παύει να είναι κυκλοφοριακό.

Γίνεται θέμα δημόσιας ασφάλειας.
Η Ευρώπη του 2025–2026 μιλά για σύγχρονα λιμάνια με…

• Υποδομές
• transit
•. Ανθεκτικότητα
• Προστασία των urban nodes

Στη Ραφήνα όμως παραμένει ένα βασικό ερώτημα.

Πώς μπορεί να σχεδιάζεται περαιτέρω λιμενική ανάπτυξη όταν λείπουν ακόμη οι στοιχειώδεις υποδομές πρόσβασης;