Ένα πρωτοφανές τεχνικό συμβάν στα συστήματα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας του FIR Αθηνών προκάλεσε γενικευμένη αναστάτωση στην αεροπορική κίνηση της χώρας, οδηγώντας σε καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων και θέτοντας σε δοκιμασία την αξιοπιστία ενός από τους πιο νευραλγικούς εναέριους χώρους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Το περιστατικό οδήγησε σε εισαγγελική παρέμβαση, ενώ οι Αρχές επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις για τα αίτια, την ετοιμότητα των εφεδρικών συστημάτων και τις ενδεχόμενες ευθύνες.
Το χρονικό του μπλακ άουτ
Το πρόβλημα εκδηλώθηκε αιφνιδιαστικά, όταν διακόπηκαν κρίσιμες ραδιοεπικοινωνίες μεταξύ πύργων ελέγχου και αεροσκαφών. Για λόγους απόλυτης ασφάλειας ενεργοποιήθηκαν άμεσα τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα, με αποτέλεσμα:
• να παγώσουν απογειώσεις και προσγειώσεις σε μεγάλα αεροδρόμια,
• να περιοριστούν οι υπερπτήσεις,
• να δημιουργηθεί ντόμινο καθυστερήσεων σε ολόκληρο το δίκτυο πτήσεων.
Διεθνή μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι η Ελλάδα αναγκάστηκε να αναστείλει προσωρινά μεγάλο μέρος της εναέριας κυκλοφορίας, μέχρι να αποκατασταθεί στοιχειωδώς η επικοινωνία ελέγχου πιλότων.
Η εισαγγελική έρευνα – Τι εξετάζεται
Με εντολή της Εισαγγελίας Πρωτοδικών ξεκίνησε προκαταρκτική έρευνα για να διαπιστωθεί:
• αν το συμβάν οφείλεται σε τεχνική αστοχία,
• αν υπήρξε ανθρώπινο λάθος ή παράλειψη,
• αν τα εφεδρικά συστήματα λειτούργησαν όπως προβλέπεται,
• και αν στοιχειοθετούνται ποινικές ευθύνες (όπως έκθεση σε κίνδυνο συγκοινωνιών).
Ελληνικά και κυπριακά μέσα επισημαίνουν ότι στο μικροσκόπιο μπαίνει και το ενδεχόμενο εξωτερικής παρέμβασης ή ηλεκτρονικής δυσλειτουργίας, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να υπάρχουν αποδείξεις για κακόβουλη ενέργεια .
Ο ρόλος της Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας
Η ΥΠΑ παραδέχθηκε σοβαρό πρόβλημα στις επικοινωνίες, τονίζοντας ότι:
• εφαρμόστηκαν όλα τα διεθνή πρωτόκολλα ασφάλειας,
• η ασφάλεια των πτήσεων δεν τέθηκε σε κίνδυνο,
• η επαναφορά της λειτουργίας έγινε σταδιακά.
Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα τέτοιο μπλακ άουτ μπόρεσε να προκαλέσει ολική ή μερική παράλυση του συστήματος γεννά ερωτήματα για:
• την παλαιότητα ή ανθεκτικότητα των υποδομών,
• τη συντήρηση και τις αναβαθμίσεις,
• την επάρκεια προσωπικού και εκπαίδευσης.
Σχετικές αναλύσεις επισημαίνουν ότι πρόκειται για ένα από τα σοβαρότερα περιστατικά των τελευταίων ετών στον ελληνικό εναέριο χώρο .
Τα σενάρια που εξετάζονται
Ειδικοί και τεχνικοί κύκλοι μιλούν για πέντε βασικά σενάρια:
1. Τεχνική βλάβη σε κεντρικό εξοπλισμό ραδιοεπικοινωνιών.
2. Αλυσιδωτή αποτυχία συστημάτων χωρίς επαρκή εφεδρεία.
3. Ανθρώπινο λάθος κατά τη διαχείριση ή συντήρηση.
4. Πρόβλημα λογισμικού ή αναβάθμισης.
5. Σπανιότερο αλλά ελεγχόμενο: εξωτερική παρέμβαση/παρεμβολή.
Μέχρι να ολοκληρωθεί το τεχνικό πόρισμα, κανένα σενάριο δεν αποκλείεται επισήμως .
Οι συνέπειες για επιβάτες και οικονομία
Χιλιάδες επιβάτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με:
• πολύωρες αναμονές,
• ακυρώσεις,
• αλλαγές δρομολογίων.
Οι αεροπορικές εταιρείες κατέγραψαν σημαντικό λειτουργικό κόστος, ενώ το περιστατικό έπληξε την εικόνα αξιοπιστίας της χώρας σε μια περίοδο υψηλής τουριστικής και διαμετακομιστικής κίνησης, όπως επισημαίνουν διεθνή μέσα .
Γιατί το FIR Αθηνών είναι κρίσιμο
Το FIR Αθηνών:
• καλύπτει έναν από τους πιο πολυσύχναστους εναέριους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου,
• εξυπηρετεί υπερπτήσεις μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής,
• έχει και γεωπολιτική σημασία, καθώς συνδέεται με ζητήματα κυριαρχίας και ελέγχου εναέριου χώρου.
Ένα τέτοιο μπλακ άουτ δεν είναι απλώς τεχνικό θέμα, αλλά ζήτημα εθνικής και διεθνούς αξιοπιστίας.
Τα επόμενα βήματα
Αναμένονται:
• το αναλυτικό τεχνικό πόρισμα για τα αίτια,
• οι εισαγγελικές κρίσεις για τυχόν ευθύνες,
• πιθανές θεσμικές και τεχνικές παρεμβάσεις για ενίσχυση εφεδρειών και ανθεκτικότητας,
• αυξημένοι έλεγχοι και stress tests στα συστήματα ελέγχου.
Υ.Σ:…Το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών λειτούργησε ως καμπανάκι.
Τα πρωτόκολλα ασφαλείας απέτρεψαν τα χειρότερα, αλλά η έκταση του προβλήματος ανέδειξε δομικές αδυναμίες. Η εισαγγελική έρευνα δεν αφορά μόνο την απόδοση ευθυνών, αλλά και την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι ένα τέτοιο συμβάν δεν θα επαναληφθεί σε έναν εναέριο χώρο κρίσιμο για την Ελλάδα και τη διεθνή αεροπλοΐα