Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στον αγροτικό κόσμο της Ευρώπης και ιδιαίτερα στην Ελλάδα η εμπορική συμφωνία ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Mercosur, έναν οικονομικό συνασπισμό που περιλαμβάνει τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη.
Η συμφωνία, που στοχεύει στη δημιουργία μιας από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, ανοίγει την ευρωπαϊκή αγορά σε αγροτικά προϊόντα της Νότιας Αμερικής, προκαλώντας φόβους για πιέσεις στις τιμές, στον ανταγωνισμό και στη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής και Ελληνικής αγροτικής παραγωγής.
Τι προβλέπει η συμφωνία ΕΕ–Mercosur
Η συμφωνία περιλαμβάνει:
• Μείωση ή κατάργηση δασμών σε αγροτικά και βιομηχανικά προϊόντα.
• Αυξημένες εισαγωγές βοδινού κρέατος, πουλερικών, ζάχαρης, σόγιας και καλαμποκιού από τη Mercosur.
• Διευκόλυνση εξαγωγών ευρωπαϊκών βιομηχανικών προϊόντων, φαρμάκων, αυτοκινήτων και μηχανημάτων προς τη Νότια Αμερική.
Για την ΕΕ συνολικά, η συμφωνία παρουσιάζεται ως γεωοικονομικό εργαλείο ενίσχυσης του εμπορίου. Για τον πρωτογενή τομέα όμως, τα οφέλη δεν είναι ομοιόμορφα.
Γιατί αντιδρούν οι αγρότες
Οι ευρωπαίοι αγρότες με δυναμικές κινητοποιήσεις σε Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία και Ισπανία– εκφράζουν έντονη ανησυχία για:
• Αθέμιτο ανταγωνισμό, καθώς τα προϊόντα της Mercosur παράγονται με χαμηλότερο κόστος.
• Διαφορετικά περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα, με λιγότερους περιορισμούς σε φυτοφάρμακα, εκπομπές και συνθήκες εργασίας.
• Πιέσεις στις τιμές, που απειλούν τη βιωσιμότητα μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων.
Η αγωνία συνοψίζεται σε ένα βασικό ερώτημα: μπορεί ο Ευρωπαίος αγρότης να ανταγωνιστεί προϊόντα που παράγονται με όρους που ο ίδιος δεν επιτρέπεται να εφαρμόσει;
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι σύνθετες:
Πιθανοί κίνδυνοι
• Κρέας και ζωοτροφές: Οι εισαγωγές φθηνού βοδινού και σόγιας μπορούν να πιέσουν την ελληνική κτηνοτροφία.
• Μικρές εκμεταλλεύσεις: Ο οικογενειακός χαρακτήρας της ελληνικής γεωργίας καθιστά τον τομέα πιο ευάλωτο στις διακυμάνσεις τιμών.
• Ανισότητα κανόνων: Οι Έλληνες παραγωγοί τηρούν αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και περιβάλλοντος, με υψηλότερο κόστος.
Πιθανές ευκαιρίες
• Προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ (ελαιόλαδο, φέτα, κρασί): μπορούν να βρουν διέξοδο σε νέες αγορές, αν προστατευτούν επαρκώς από απομιμήσεις.
• Εξαγωγικός προσανατολισμός: Η διαφοροποίηση και η ποιότητα παραμένουν το ισχυρότερο χαρτί της ελληνικής παραγωγής.
Το πολιτικό και κοινωνικό διακύβευμα
Η συμφωνία Mercosur δεν είναι απλώς εμπορική.
Αγγίζει:
• Την επισιτιστική ασφάλεια,
• Το μέλλον της ευρωπαϊκής υπαίθρου,
• Και τη σχέση περιβάλλοντος – οικονομίας.
Για πολλούς αγρότες, η ΕΕ εμφανίζεται να ζητά περισσότερα (πράσινες πολιτικές, περιορισμούς, κόστος) προσφέροντας λιγότερη προστασία απέναντι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Υ.Σ:…Η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur αναδεικνύει ένα βαθύτερο δίλημμα:
Ελεύθερο εμπόριο ή προστασία της εγχώριας παραγωγής;
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αποφευχθούν οι απώλειες, αλλά να υπάρξει εθνική στρατηγική που θα:
• προστατεύει τους παραγωγούς,
• διασφαλίζει ίσους όρους ανταγωνισμού,
• και αξιοποιεί την ποιότητα ως συγκριτικό πλεονέκτημα.
Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η αναστάτωση στις τάξεις των αγροτών δύσκολα θα κοπάσει.